شأن نزول : كتمان آيات الهى به اتفاق همهء مفسران ، آيات فوق در مورد اهل كتاب نازل شده است ، و به گفتهء بسيارى مخصوصاً به علماى يهود نظر دارد كه پيش از ظهور پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله صفات و نشانه‌هاى او را مطابق آنچه در كتب خود يافته بودند براى مردم بازگو مىكردند ، ولى پس از ظهور پيامبر صلى الله عليه و آله و مشاهدهء گرايش مردم به او ترسيدند كه اگر همان روش سابق را ادامه دهند منافع آنها به خاطر بيفتد و هدايا و مهمانىهائى كه براى آنها ترتيب مىدادند از دست برود ! لذا اوصاف پيامبر صلى الله عليه و آله را كه در « تورات » نازل شده بود كتمان كردند ، آيات فوق نازل شد و سخت آنها را نكوهش كرد . « 1 » * * * ( ( 177 ) ) لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينَ وَ ابْنَ السَّبيلِ وَ السَّائِلينَ وَ فِيالرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَالصَّابِرينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذينَ صَدَقُوا وَأُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ نيكى ، اين نيست كه ( به هنگام نماز ، ) روى خود را به سوى مشرق و ( يا ) مغرب كنيد ؛ ( و تمام گفتگوى شما ، دربارهء قبله و تغيير آن باشد ؛ ) بلكه نيكى ( و نيكوكار ) كسى است كه‌به خدا و روز رستاخيز و فرشتگان و كتاب ( آسمانى ) و پيامبران ، ايمان آورده ؛ و مال ( خود ) را ، با همهء علاقه‌اى كه به آن دارد ، به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان وواماندگان در راه و سائلان و بردگان ، انفاق مىكند ؛ نماز را بر پا مىدارد و زكات را مىپردازد ؛ و ( همچنين ) كسانى كه به عهد خود - به هنگامى كه عهد بستند - وفا مىكنند ؛ و در برابر

--> ( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 2 ، ص 234 ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « تفسير ابن كثير » ، ج 1 ، ص 352 ، ذيل آيهء مورد بحث ، و تفاسير ديگر ، ذيل آيهء مورد بحث .